नवी दिल्ली – UPSC IAS : UPSC सिव्हिल सर्व्हिसेस परीक्षेची तयारी करताना बहुतेक इच्छुकांना एक प्रश्न नेहमी गोंधळात टाकतो – काय पर्यायी म्हणून घ्यावे? UPSC Mains (UPCS Civil Services Exam) मधील यश या निर्णयावर अवलंबून आहे.दोन-तीन वेळा नापास झाल्यानंतर अनेक उमेदवार आपला ऐच्छिक विषय बदलतात.अनेक नागरी सेवक अनेकदा सोशल मीडियावर पर्यायी विषयांसह उमेदवारांच्या सर्व अडचणी आणि कोंडी सोडवण्यासाठी टिप्स शेअर करतात. नुकतेच निवृत्त आयपीएस अधिकारी के. जयंत मुरली यांनी त्या 10 पर्यायी विषयांची यादी शेअर केली आहे ज्यांचे यश दर सर्वाधिक आहे.म्हणजेच, ज्यांना यश मिळण्याची जास्तीत जास्त शक्यता आहे त्यांना निवडण्यावर.
जयंत मुरली यांनी ट्विट केले की, “हे शीर्ष 10 प्रमुख विषय आहेत जे UPSC सिव्हिल सर्व्हिसेस परीक्षेत इच्छूकांना यशाची हमी देतात.
१- भूगोल- भूगोल हा यूपीएससी परीक्षेतील सर्वात लोकप्रिय पर्यायी विषयांपैकी एक आहे.भूगोलामध्ये हवामान बदलापासून ते शहरीकरणापर्यंतचे विविध विषय आहेत जे चालू घडामोडींशी अतिशय सुसंगत आहेत.
२- इतिहास- आधुनिक भारताचे सांस्कृतिक, सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी इतिहासाचा अभ्यास अत्यंत महत्त्वाचा आहे.विश्लेषणात्मक मन विकसित करणे आणि गोष्टी तपशीलवार समजून घेणे अत्यंत उपयुक्त आहे.
3. सार्वजनिक प्रशासन –नागरी सेवांमध्ये काम करू इच्छिणाऱ्यांसाठी हा विषय विशेषत: संबंधित आहे.त्यात शासन, नोकरशाही आणि धोरणनिर्मिती यांसारख्या विषयांचा समावेश होतो.
4. समाजशास्त्र –समाजातील विविध पैलू आणि सामाजिक समस्या सखोलपणे समजून घेण्यासाठी समाजशास्त्राचा अभ्यास फायदेशीर ठरतो.
5. राज्यशास्त्र – यामध्ये आंतरराष्ट्रीय संबंध, तुलनात्मक राजकारण आणि राजकीय सिद्धांत यांसारख्या विषयांचा समावेश आहे जे लोकशाही प्रणालींचे कार्य समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहेत.
6. मानववंशशास्त्र – या विषयात मानवी विकासापासून ते सामाजिक आणि सांस्कृतिक विविधतेचा अभ्यास करण्याची संधी मिळते.
7. अर्थशास्त्र – अर्थव्यवस्थेची कार्यप्रणाली आणि आर्थिक धोरणांचा प्रभाव समजून घेण्यासाठी अर्थशास्त्राचा अभ्यास अत्यंत आवश्यक आहे.हे चालू घडामोडी आणि धोरणात्मक वादविवादांशी देखील संबंधित आहे.
8 मानसशास्त्र – मानसशास्त्राचा (मानसशास्त्र) अभ्यास मानवी वर्तन आणि विचार समजण्यास मदत करतो.आरोग्य, शिक्षण आणि सामाजिक कार्य यासारख्या क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी हे अत्यंत उपयुक्त आहे.
9 साहित्य – साहित्य हे केवळ बौद्धिक आनंदाचे स्रोत नाही तर ते विचार आणि संवाद कौशल्य विकसित करण्यास मदत करते.सांस्कृतिक विविधता समजून घेण्यासाठीही त्याचा उपयोग होतो.
10. तत्वज्ञान (तत्वज्ञान) – तत्वज्ञान हा गंभीर, तार्किक आणि विश्लेषणात्मक विचार विकसित करण्यासाठी एक अतिशय महत्वाचा आणि फायदेशीर विषय आहे.हे मानवी स्थिती समजून घेण्यासाठी संबंधित आहे.
शेवटी, सेवानिवृत्त आयपीएस अधिकारी म्हणाले, ‘बरं, यूपीएससी सिव्हिल सर्व्हिसेस परीक्षेसाठी पर्यायी विषयाची निवड ही उमेदवाराची आवड, योग्यता आणि भविष्यातील उद्दिष्टे या घटकांवर आधारित असावी.मात्र, वरील दहा विषयांची निवड करणाऱ्या उमेदवारांनी अनेक वर्षांपासून सातत्याने चांगली कामगिरी केली आहे.
